Động lực tăng trưởng xuất khẩu

Tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam những năm qua có những bước tiến ngoạn mục. Đáng chú ý, năm 2018 vừa qua được coi là một năm ghi nhận những dấu ấn  của xuất nhập khẩu Việt Nam với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 480 tỷ USD; xuất siêu đạt con số kỷ lục gần 6,8 tỷ USD.

Đây thực sự là những con số ấn tượng khẳng định thực tế rằng, xuất khẩu của Việt Nam không chỉ có sự tăng trưởng về lượng mà còn nâng cao về chất.

Động lực tăng trưởng xuất khẩu

Tăng cường cơ sở hạ tầng để tăng năng lực xuất khẩu.

Thực tế cho thấy,  những năm qua cơ cấu hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam ngày càng có sự cải thiện theo hướng tích cực: Giảm hàm lượng xuất khẩu thô, tăng xuất khẩu sản phẩm chế biến, sản phẩm công nghiệp, tạo điều kiện cho hàng hóa Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi sản xuất – cung ứng toàn cầu. Điều này hoàn toàn không khó nhận ra khi ngày càng có nhiều sản phẩm hàng hóa của Việt Nam tìm được những thị trường mới, đặc biệt là các thị trường khó tính như châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản…

Đáng chú ý, cùng với xu thế chung của thế giới, các doanh nghiệp xuất khẩu (DNXK) Việt Nam cũng đang bắt tay làm quen với sàn  thương mại điện tử. Bởi, hơn ai hết, các DNXK hiểu rằng, kinh tế số, thương mại số chính là đòn bẩy để họ có thể đẩy mạnh tăng trưởng xuất khẩu trong bối cảnh hiện nay.

Giới chuyên gia nhìn nhận: Sự thâm nhập của những “ông lớn” với những tên tuổi nổi tiếng như Amazon, Alibaba… đang mở ra nhiều cơ hội lớn cho tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam. Theo chia sẻ của một DNXK, khi bán hàng trên những trang mạng nổi tiếng như Amazon hay Alibaba, DN Việt có cơ hội tiếp cận số lượng khách hàng cá nhân lớn trên toàn cầu với chi phí hợp lý, từ đó giúp gia tăng doanh số đáng kể. Không còn khoảng cách về mặt địa lý, tiếp cận một cách nhanh nhất, đơn giản và tiện lợi nhất, thương mại số chính là sự lựa chọn cần thiết của cộng đồng DN khi muốn đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa trong thời gian tới. Tại Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2019 diễn ra cuối tuần qua, TS Võ Trí Thành- Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh một lần nữa khẳng định về những lợi thế, cơ hội mà thương mại điện tử sẽ mang đến cho các DNXK. Theo vị chuyên gia này, sự lên ngôi của thương mại số sẽ thay thế phương thức xúc tiến thương mại xuất khẩu truyền thống. Khái niệm xuất khẩu hiện không còn bó hẹp ở việc DN đưa hàng hoá ra thị trường nước ngoài mà còn là cung ứng sản phẩm cho các nhà sản xuất có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam. Đây chính là phương thức xuất khẩu tại chỗ, cũng đồng thời là cách giúp DN Việt chen chân vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cũng theo TS Thành, sự lên ngôi của thương mại số là một điểm đáng lưu ý trong xu hướng xuất khẩu hiện nay. Năm 2017, giá trị dòng số “nhúng” vào nền kinh tế đạt 81.000 tỷ đồng, giá trị xuất khẩu số đạt tới 97.000 tỷ đồng. Năm 2030, các con số này được dự báo đạt tới 953.000 tỷ đồng và 652.000 tỷ đồng. Thương mại số không chỉ đơn thuần là thương mại điện tử mà còn là đa dạng hình thức “nhúng” vào các ngành kinh tế với nhiều nền tảng số khác nhau, lĩnh vực rất màu mỡ cho DN Việt Nam khai thác trong tương lai.

Với những dữ liệu nói trên, có thể khẳng định, nếu DN Việt Nam biết tận dụng những cơ hội mà nền kinh tế số mang lại, hẳn đây sẽ là mảnh đất màu mỡ để các DN bứt phá, đồng thời cũng tạo đà cho tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội thì DNXK vẫn còn gặp không ít rào cản, bởi thương mại số vẫn còn là một lĩnh vực khá mới mẻ đối với Việt Nam. Theo số liệu từ Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, đến nay mới có khoảng 11% DN Việt Nam tham gia các sàn thương mại điện tử, 35% DN thiết lập được quan hệ với đối tác nước ngoài thông qua kênh trực tuyến. Và trong vòng 5 năm qua số DN sở hữu website thương mại điện tử lại có chiều hướng giảm nhẹ. Tại sao lại có sự suy giảm này? Và tại sao số DN Việt Nam tham gia các sàn thương mại điện tử lại khiêm tốn đến như vậy, trong khi có hàng loạt các cơ hội đang mở ra trước mắt?

Câu trả lời là: Mặc dù việc đầu tư làm website không khó, chi phí rẻ, nhưng để duy trì hoạt động hiệu quả, thường xuyên và lâu dài cần sự đầu tư thích đáng và phải có tương tác tốt với người dùng. Điều này đối với các DN Việt dường như lại là một bài toán khá hóc búa. Trên thực tế, chúng ta vẫn còn bị lệ thuộc quá nhiều vào các giao dịch, thương mại truyền thống bởi một thời gian dài đã quá quen với những giao dịch kiểu cũ. Chính bởi vậy, để có thể chủ động thay đổi tư duy, phương thức hoạt động lại là cả một quá trình mà không phải DN nào cũng có thể thực hiện được. Chính bởi vậy, điều quan trọng đối với các DN hiện nay đó là thay đổi tư duy, phải chủ động nghiên cứu, trải nghiệm thực tiễn từ đó dần cải thiện kỹ năng bán hàng qua thương mại điện tử. Nguyên nhân mấu chốt của việc các DN Việt Nam chưa thể đẩy mạnh xuất khẩu qua thương mại điện tử chính là nằm ở đó. Hạn chế về kỹ năng, các thao tác cũng như bắt nhịp với nền kinh tế số chính là một thiệt thòi của các DN Việt Nam. Và nếu không từng bước vượt qua các rào cản này, DN Việt sẽ bỏ qua những cơ hội vô cùng lớn cho mục tiêu đẩy mạnh tăng trưởng xuất khẩu.